Home Живот и здравје Како да останеме свои? Разговор со психијатарот Александар Мисојчиќ за љубовта, стравот и блискоста

Како да останеме свои? Разговор со психијатарот Александар Мисојчиќ за љубовта, стравот и блискоста

Александар Мисојчиќ, еден од најпознатите српски психијатри и психотерапевти, автор на „Велике приче“ и системски семеен психотерапевт, е соговорник со кого секогаш е задоволство да се разговара. Во своите текстови и јавни настапи ги отвора темите за семејството, идентитетот и меѓучовечките односи. Зборува за партнерството, нарцисоидноста, моралот, љубовта и стравот, но и за потребата да се прикажуваме како совршени. Истражува што се менува кај човекот кога ќе престане да се крие од себеси. Неговата нова книга „Сè што сме“, која неодамна беше промовирана, беше повод за разговор за сите овие теми што нè засегаат сите нас.

Александар Мисојчиќ за партнерството, нарцисоидноста и стравот

Сите некогаш сме сакале, но дали секогаш сме знаеле кои сме кога сакаме? Сите некогаш сме бегале, без да се запрашаме кои сме додека бегаме. Сите некогаш сме останувале, но дали знаеме кои сме кога остануваме? Овие ваши зборови навистина поттикнуваат на размислување. Дали денес е потешко да се остане или да се замине?

Можеби најтешкото прашање не е дали да останеме или да заминеме. Најтешко е да знаеме зошто го правиме едното или другото. Човек може да излезе од некоја врска, а со тоа всушност да го прави она што го правел цел живот — да бега од себеси. Може и да реши да остане, иако одамна веќе не е дел од заедничкиот живот. Затоа останувањето само по себе не мора да биде доблест, ниту заминувањето нужно е храброст.

Денес имаме многу повеќе избор отколку трпение. Кога ќе се соочиме со тоа дека љубовта, меѓу другото, значи и откажување и давање, дека секогаш има своја цена, на многумина им е тешко да ја платат. Полесно е да се запрашаме: дали сум во врска со погрешна личност? Секако, понекогаш навистина сме со погрешната личност, но неретко проблемот е и во нас — не ги менуваме погрешните обрасци на однесување и со себе ги носиме истите стравови, само ги пренесуваме на друго место. Во друга врска.

Пред да заминеме, можеби треба да се запрашаме дали знаеме од што бегаме. А кога ќе решиме да останеме, да се обидеме да си одговориме дали остануваме од страв. Зашто, ако стравот е единствената причина да останеме во некој однос, останувањето нема да нè спаси.

А кои сме кога сакаме?

На промоцијата на книгата реков и дека човек во љубовта првпат почнува вистински да го изговара „ти“. Мислев на мигот кога во светот што дотогаш бил само твој ќе влезат и туѓата среќа, болка или страв. Кога животот веќе не го гледаш исклучиво од сопствена перспектива.

Човек се менува кога ќе почне да сака. Малку нешта можат да го променат толку колку емоциите. И не секогаш на подобро. Под нивно влијание, од нас можат да излезат и особини за кои не сме знаеле дека ги имаме. Љубовта не раѓа само храброст за живот во двојка, туку од неа можат да изникнат и посесивност и страв. Таа е чудно огледало. Искрено. Кога сакаме, не се откриваме само преку изборот што сме го направиле, туку и преку она во што сме се претвориле низ љубовта.

Се чини дека современите врски се движат меѓу потребата за блискост и огромниот страв од врзување. Зошто емоциите и интимноста станаа толку тешки?

Мислам дека никогаш не сме имале толку голема потреба за слобода, а истовремено толку силно да сме копнееле по блискост како денес. Но големата блискост понекогаш кај човекот буди и потреба да се одбрани од неа. Интимноста, искреноста и блискоста на некој начин значат препуштање, разоткривање и неизвесност. Со нив доаѓа и можноста да бидеме разочарани, отфрлени или повредени. Современиот човек се плаши од тоа. Затоа многумина бараат односи со помалку ризик и обврски. Но без храброст нема вистинска интимност.

Во многу нешта, ова е време во кое е најважно како изгледаме во туѓите очи. Премногу се грижиме за впечатокот што го оставаме — да изгледаме пожелни, успешни и убави. Но подеднакво е важно да бидеме присутни во врската и емоционално достапни. Понекогаш ми се чини дека сексуалната фрустрација од деветнаесеттиот век денес е заменета со фрустрација поради недостигот од блискост.

Колку е навистина во криза бракот како институција? Во што се состои трагедијата на современото семејство? Како брачен терапевт, што забележувате — зошто се разделуваме?

Семејството минува низ неизвесен и мачен пат од традиционално кон современо. Децата на патријархатот градат современо семејство, но таа потреба не е подеднакво развиена кај сите. Не сме сигурни ниту каде одиме, ниту со какво темпо треба да се движиме. Некои гласно се прашуваат дали воопшто го сакаат тоа. Сите тие промени се одвиваат бавно, но од еволутивна гледна точка можеби и пребрзо. Сето тоа има своја цена.

Како брачен терапевт, гледам дека паровите ретко се разделуваат поради еден голем настан. Многу почесто ги оддалечуваат малите секојдневни разочарувања за кои долго не разговараат. Голем проблем е и борбата за моќ меѓу партнерите. По чии правила ќе се живее?

Затоа сметам дека најголемата трагедија на современото семејство не е разводот. Трагедија е кога луѓето со години живеат еден покрај друг, а остануваат осамени и без интерес за другиот. Осаменоста во двојка е посебен вид товар.

Што се случува со довербата во современото време? Како да ја вратиме?

Довербата се раѓа во мигот кога ќе прифатиме дека нема гаранции, но сепак ќе решиме некому да му дадеме шанса. Можеби нејзината спротивност е контролата и надежта дека таа ќе нè заштити. Но контролата секогаш е илузија. Сите тие проверки никогаш нема целосно да нè заштитат од разочарување, а довербата е нешто без кое човек не може. Затоа зрелата личност мора да прифати извесна доза неизвесност што ќе ја следи низ целиот живот. Иако е толку важна, довербата се гради преку мали постапки со кои покажуваме доследност во важните моменти. Кога е тешко, кога многумина си заминуваат или остануваат незаинтересирани.

Често нагласувате дека живееме во време на осаменост. Колку е важно да изградиме барем некакво чувство на припадност, по која било основа?

Кој ќе нè забележи и ќе нè препознае ако не припаѓаме никаде и никому? Чувството на припадност е една од нашите најдлабоки психолошки потреби. Не е случајно што најтешките казни низ историјата се засновале врз изолација во самица, а најубавите спомени речиси секогаш се поврзани со чувството дека сме дел од некоја група.

Денес преку општествените врски сме поповрзани од кога било, а сепак често немаме кому да му кажеме кога ќе ни се случи нешто многу важно. Припадноста не се мери со бројки. Една група, семејството, па дури и само еден човек пред кого не мораш да глумиш, бидејќи те прифаќа таков каков што си, е големо богатство.

Да се биде обичен или посебен? Зошто сè повеќе чувствуваме дека по секоја цена мора да бидеме посебни? Зошто бегаме од автентичноста?

Секогаш ќе останеме обични ако си наложуваме дека мора да бидеме посебни. Особено кога другите го очекуваат тоа од нас и кога живееме според туѓите очекувања и наметнатите општествени стандарди. Ова е тешко време за младите. Диктатура на естетиката, величање на моќта и страв дека ќе останеш незабележан. Отсекогаш било тешко да се биде свој, дури и во времиња кога притисокот од околината бил помал. Ни се наметнува сè што блеска, што е силно и забележливо. А да се биде свој најчесто е тивко.

Денес имаме толку многу можности да се претставиме, а можеби најголемата храброст е да се покажеме такви какви што сме. Да се биде обичен не е спротивно од тоа да се биде посебен. Некои од најважните човечки искуства навидум се обични, без спектакл, но носеле емоција, имале карактер и создале спомен. Можеби автентичноста почнува токму кога ќе престане да ни биде толку важно да бидеме посебни и ќе избереме да бидеме свои, целосно свесни дека цената за тоа не е мала.


Извор: Lepota i Zdravlje

Вчитај повеќе поврзани статии
Load More In Живот и здравје
Comments are closed.

Check Also

Милош Надаждин слави 20 години фотографија со „UNSEEN“: изложба со необјавени дела и прва книга

Со повеќе од 2.000 досега необјавени фотографии, прикажани на големи ЛЕД-екрани, Милош Над…