Зошто реагираме импулсивно и како може да ни помогне регулирањето на емоциите?

Има моменти кога знаеме дека претеруваме, но тоа го сфаќаме дури неколку минути подоцна. Испраќаме порака во афект, го подигаме тонот за ситница, го прекинуваме разговорот бидејќи се чувствуваме неразбрани или кажуваме нешто што навистина не го мислиме. Емоцијата веќе го направила своето, а рационалниот дел од нас доаѓа дури кога ситуацијата ќе заврши. Тука започнува регулирањето на емоциите. Иако терминот емоционално регулирање сè почесто се појавува во содржините за ментално здравје, тоа не значи дека треба да научиме да бидеме мирни цело време. Ниту пак значи дека треба да контролираме секоја емоција веднаш штом се појави. Лутината, тага, стравот, фрустрацијата, љубомората или разочарувањето не се проблеми кои треба да се угасат. Тие се информации за тоа што ни се случува.

Вистинската цел е нешто посуптилно: да научиме да препознаеме што чувствуваме доволно рано за емоцијата да не го преземе управувањето на нашето однесување. Бидејќи помеѓу чувствувам нешто и морам веднаш нешто да направам постои простор. Колку порано го забележиме, толку повеќе можности имаме да избереме реакција наместо да реагираме автоматски.

Регулирањето на емоциите не е исто што и контролирање на емоциите

Една од најчестите заблуди е дека личноста која добро ги регулира емоциите е онаа која ретко се лути, не плаче, не покажува фрустрација и секогаш останува прибрана. Всушност, емоционално регулирана личност може да биде многу лута. Може да биде повредена, разочарана или вознемирена. Разликата е во тоа што емоцијата не мора автоматски да стане однесување.

Можете да бидете лути и сепак да одлучите да не испратите порака која утре ќе сакате да ја избришете. Можете да бидете повредени и да почекате да се смирите пред да започнете разговор. Можете да чувствувате завист, а од неа да не извлечете заклучок дека сте помалку вредни. Регулирањето на емоциите затоа не е прашање дали чувствуваме точни или погрешни работи. Многу повеќе зборува за тоа што правиме со она што го чувствуваме.

Првиот чекор е да го забележиме телото

Емоцијата често стигнува во телото пред да ја регистрираме свесно. Рамената се затегнуваат. Вилицата се стега. Срцето почнува побрзо да чука. Чувствуваме притисок во градите, кнедла во грлото, немир во стомакот или потреба веднаш нешто да кажеме. Тоа можат да бидат рани сигнали дека емоционалната реакција се засилува.

Затоа е корисно повремено да застанеме и да се прашаме: Што се случува токму сега во моето тело? Не мора веднаш да го знаеме одговорот. Доволно е да ја забележиме напнатоста, забрзаното дишење или немирот. Колку подобро ги препознаваме сопствените физички сигнали, толку полесно ќе ја забележиме емоцијата пред да стане импулсивна реакција.

Наместо лошо ми е, обидете се да бидете попрецизни

Уште еден важен дел од регулирањето на емоциите е именувањето на чувствата. Лошо ми е може да значи речиси било што. Можеби сме лути. Можеби сме повредени. Можеби се чувствуваме отфрлени. Можеби се плашиме дека ќе ја изгубиме контролата над ситуацијата. Прашањето Што точно чувствувам? може да го промени начинот на кој ја гледаме ситуацијата. Уште покорисно може да биде прашањето: Што оваа емоција се обидува да ми каже?

Лутината понекогаш укажува на чувство на неправда или прекорачена граница. Тагата може да зборува за загуба или разочарување. Стравот може да нè предупредува на неизвесност. Фрустрацијата често се појавува кога она што го очекуваме и она што навистина се случува не се исти. Тоа не значи дека секоја порака на емоцијата е објективно точна. Но вреди да ја слушнеме пред да ја отфрлиме или да ја послушаме без размислување.

Направете мала пауза помеѓу чувството и реакцијата

Не мора тоа да биде медитација од дваесет минути. Понекогаш се доволни неколку секунди. Кога ќе забележите дека сте вознемирени, обидете се да не донесете одлука баш во тој момент. Одложете го одговорот на пораката. Испијте вода. Променете ја просторијата. Прошетајте неколку минути. Неколку пати побавно издишете отколку што вдишувате.

Поентата не е да ја отстраните емоцијата. Поентата е да го намалите интензитетот доволно за повторно да можете да изберете што ќе направите. Тоа е можеби најпрактичниот дел од регулирањето на емоциите: не мора да престанете да чувствувате за да престанете да реагирате импулсивно.

Прашајте се што се крие под првата емоција

Понекогаш она што го чувствуваме на површината не е целата приказна. Зад лутината може да се крие повреденост. Зад иритацијата може да биде замор. Зад потребата да ја контролираме ситуацијата може да стои страв. Зад повлекувањето може да биде чувството дека ќе бидеме отфрлени ако кажеме што навистина ни треба.

Затоа прашањето Што се крие под ова? може да биде многу покорисно од обидот веднаш да се смириме. На пример, можеби партнерскиот коментар не ве само изнервирал. Можеби ве натерал да се почувствувате неважно. Можеби колешкината забелешка не ве само налутила, туку ја допрела вашата несигурност. Можеби детето не ве извадило од такт, туку сте биле веќе исцрпени пред да започне ситуацијата. Кога ја разбираме емоцијата, реакцијата повеќе не е единствената опција.

Не мора секоја емоција веднаш да ја решите

Современата култура на менталното здравје понекогаш создава уште еден облик на притисок: идејата дека секоја непријатна емоција треба веднаш да се регулира. Но некои емоции едноставно треба да се проживеат. Тагата нема секогаш да исчезне по една техника на дишење. Разочарувањето не мора веднаш да се претвори во лекција. Лутината понекогаш бара да признаеме дека нешто навистина ни било важно. Регулирањето на емоциите не е постојан проект на само-поправање. Тоа е способност да останеме со она што го чувствуваме доволно долго за да можеме да одлучиме што ќе правиме со тоа.

Едно прашање може да ја промени реакцијата

Кога ќе почувствувате дека ќе реагирате импулсивно, обидете се да направите кратка ментална пауза и поставете си едно прашање: Ако сега реагирам од оваа емоција, дали ќе бидам задоволен/а од своето однесување кога ќе се смирам? Не секој одговор ќе биде не. Понекогаш реакцијата навистина е потребна. Потребно е да се постави граница, да кажеме дека сме повредени или да одбиеме нешто што не ни одговара. Но ако одговорот е веројатно не, можеби тоа е знак дека треба да направиме пауза. Е, таа мала пауза може да биде разликата помеѓу импулсивноста и свесниот избор.

Извор: Lepota i Zdravlje