Сексуалноста не функционира како прекинувач што се вклучува со допир, а желбата не се јавува секогаш кога ја очекуваме. Можно е да постојат привлечност, блискост и потреба за интимност, но да нема чувство на возбуда. Нарушувањето на сексуалната возбуда кај жените покажува колку е сложено женското сексуално здравје. Врз него влијаат хормоните, физичката состојба, емоциите, стресот, квалитетот на партнерскиот однос и многу други фактори. Отсуството на возбуда не значи само по себе дека привлечноста исчезнала, дека врската е во криза или дека нешто не е во ред со жената. Сексуалниот одговор е различен кај секоја жена, а промените во желбата или возбудата не мора да укажуваат на нарушување.
Што подразбира нарушувањето на сексуалната возбуда?
Станува збор за подолготрајни или повторливи тешкотии што може да се изразат преку намален интерес за секс, поретки еротски мисли и фантазии, послабо чувство на возбуда или задоволство во интимните моменти и намалена реакција на сексуални дразби. Некои жени првенствено забележуваат дека не чувствуваат ментална возбуда, додека други имаат впечаток дека телото не им реагира како порано.
Сепак, секој период со послаба сексуална возбуда не е причина за загриженост. Сексуалноста се менува во текот на животот. Заморот, стресот, родителските обврски, промените во врската и различните животни околности можат привремено да влијаат врз неа. За тешкотиите да се сметаат за нарушување, обично треба да траат најмалку шест месеци и да предизвикуваат значителна лична вознемиреност. Процената се темели на искуството на самата жена, а не на споредби со партнерот или со очекувањата на околината.

Зошто желбата и возбудата не се појавуваат секогаш заедно?
Честа заблуда е дека сексуалната желба и возбудата задолжително се јавуваат истовремено. Тие се поврзани, но не се исто. Жената може да чувствува привлечност кон партнерот и да сака блискост, а сепак да ѝ бидат потребни повеќе време, поинаква стимулација или поголема опуштеност за да се возбуди.
Кај некои жени желбата се јавува спонтано, а кај други се развива дури откако ќе започне пријатна интимна интеракција. Вториот образец често се нарекува одговорна, односно респонзивна сексуална желба и сам по себе не претставува проблем. Тешкотиите се јавуваат кога отсуството на возбуда станува упорно, кога интимноста веќе не носи задоволство или кога тоа предизвикува фрустрација, загриженост и чувство на отуѓеност од сопственото тело.
Важно е да се прави разлика и меѓу физиолошката реакција и личното чувство на возбуда. Телесниот одговор не секогаш го следи она што жената го чувствува. Исто така, отсуството на одредена физичка реакција не кажува автоматски ништо за нејзината желба или привлечноста што ја чувствува.
Кои фактори влијаат врз сексуалната возбуда?
Не постои едно објаснување за појавата на ова нарушување кај жените. За некои пресудни се стресот и емоционалното оптоварување, додека кај други влијаат хормонските промени, одредени здравствени состојби или несаканите дејства на лековите. Често се испреплетуваат повеќе фактори.
Стрес, замор и психичко оптоварување
Кога вниманието постојано е насочено кон работата, обврските, семејството и секојдневните грижи, тешко останува простор за сопствените потреби. Хроничниот стрес и недостигот од сон можат да се одразат врз расположението, енергијата и способноста за опуштање во интимните моменти. Анксиозноста, депресивноста, незадоволството од сопственото тело или притисокот да се доживее оргазам можат дополнително да го отежнат сексуалниот одговор.
Понекогаш се создава и маѓепсан круг: загриженоста поради отсуството на возбуда доведува до тоа жената при следниот однос повеќе да размислува дали телото ќе реагира, наместо да се препушти на искуството. Така интимноста станува уште една обврска што треба да се исполни, наместо можност за опуштање.
Хормонски промени во различни животни периоди
Бременоста, периодот по породувањето, доењето и менопаузата можат да влијаат врз сексуалната желба и возбудата. Промените во нивото на естроген, особено во менопаузата, можат да придонесат за вагинална сувост и непријатност при однос. Кога сексот е болен или непријатен, разбирливо е да се јават и тешкотии со возбудувањето.
Но хормоните не се единственото објаснување. Некои жени во овие периоди не забележуваат поголеми промени, додека на други им требаат повеќе време и поинаков пристап кон интимноста. Затоа треба да се разгледа целокупното искуство, наместо секоја промена веднаш да се припише на возраста или на хормоните.
Односот со партнерот и чувството на блискост
Сексуалната возбуда е поврзана со емоционалното доживување. Неразрешените конфликти, недовербата, чувството дека партнерот не ги слуша нашите потреби или недостигот од нежност можат да ја намалат желбата за интимност. Истото може да се случи кога сексуалниот однос станува предвидлив или следи образец што на едниот партнер веќе не му одговара.
Тоа не значи дека секоја тешкотија со возбудувањето укажува на незадоволство од врската. Понекогаш помагаат поотворен разговор за она што е пријатно, побавно темпо и ослободување од притисокот дека интимноста мора да изгледа на одреден начин. Во други случаи, разговорот со стручно лице може да помогне подобро да се разберат потребите на двајцата партнери.
Каква улога имаат лековите и здравствените состојби?
Одредени лекови, меѓу кои и некои антидепресиви, можат да влијаат врз сексуалната желба, возбудата или оргазмот. Врз сексуалното функционирање можат да се одразат и дијабетесот, невролошките заболувања, хроничната болка и други здравствени состојби.
Доколку промените се јавиле по воведување нов лек или по промена на дозата, важно е да се разговара со лекар. Терапијата не треба да се прекинува или менува самостојно. Стручната процена може да покаже дали постои здравствен фактор што придонесува за тешкотиите со сексуалната возбуда и кои се можностите за нивно решавање.
Како се поставува дијагнозата?
Првиот чекор кон разбирање на проблемот е разговор со гинеколог или со друго стручно лице што се занимава со сексуалното здравје. Лекарот може да праша кога започнале тешкотиите, колку долго траат, дали се јавуваат во сите ситуации или само во одредени околности и во која мера го нарушуваат квалитетот на животот.
Во зависност од симптомите, може да бидат потребни гинеколошки преглед или дополнителни анализи за да се проценат болката, вагиналната сувост, хормонските промени или други можни здравствени состојби. Нема еден лабораториски тест што самостојно го потврдува нарушувањето на сексуалната возбуда. Дијагнозата се поставува врз основа на разговорот, траењето и природата на симптомите, личната вознемиреност што ја предизвикуваат и процената на можните причини.
Што може да помогне?
Не постои едно универзално решение.
Извор: Lepota i Zdravlje