Што е ПМДД и зошто е поопасен од ПМС?

ШТО Е ПМДД?

ПМДД е екстремна реакција на мозокот на нормалните хормонални промени за време на циклусот. Иако хормоните се во нормални граници, мозокот премногу чувствително реагира на нивното опаѓање после овулацијата. Оваа реакција ги менува активностите на невротрансмитерите, особено серотонинот – хормонот на среќата – и предизвикува симптоми налик на тешка депресија, но тие се јавуваат исклучиво во лутеалната фаза, недела до две пред менструацијата.

СИМПТОМИ НА КОИ ТРЕБА ДА СЕ ОБРНЕ ВНИМАНИЕ

За да се постави дијагноза ПМДД, обично жена мора да има најмалку 5 од следниве симптоми, кои исчезнуваат со почетокот на менструацијата:

• Екстремна раздразливост или гнев – чувство дека можеш да „експлодираш“ за најмала ситница.
• Чувство на беспомошност или депресија – понекогаш пропратено со самокритика или посериозни мисли.
• Интензивна анксиозност или панични напади – константно чувство дека „нешто лошо доаѓа“.
• Губење интерес – работи кои ги сакаш (хобиа, пријатели, работа) губат смисла.
• „Ментална магла“ – тешкотии во концентрација и чувство на „замаглен“ мозок.
• Физички симптоми – надуеност, болка во гради, главоболки, промени во апетитот.

ЗОШТО Е ПМДД МНОГУ ПОВЕЌЕ ОД ПМС?

Разликата е во интензитетот и функционалноста. Додека ПМС може да биде непријатен, животот продолжува. Кај ПМДД, два или три дена пред менструацијата можеш да бидеш толку исцрпена што ти е тешко да станеш од кревет, да се фокусираш или едноставно да функционираш. Студиите покажуваат и поголем ризик од суицидални мисли во овие денови – затоа препознавањето на ПМДД е прашање на живот и смрт.

ШТО МОЖЕШ ДА НАПРАВИШ?

Еден од проблемите е така наречениот „медицински гаслајтинг“ – лекари кои омаловажуваат симптоми со приказната „тоа се само хормони“.

• Води дневник на симптоми барем два циклуси – бележи кога почнуваат и завршуваат психолошките симптоми.
• Посети стручно лице – гинеколог или психијатар кој го познава пореметувањето може да препорача соодветен третман.

ТЕРАПИСКИ ОПЦИИ

Добра вест: ПМДД може да се третира, но нема универзално решение. Опциите вклучуваат:

• Антидепресиви (ССРИ) – за разлика од класичната депресија, се земаат само во текот на две недели пред менструацијата и делуваат брзо.
• Хормонска контрацепција – може да ги стабилизира хормоналните осцилации.
• Промени во стилот на живот – намалување на кафе и алкохол, суплементи на калциум и магнезиум, психотерапија.
• Правилна исхрана – диета богата со сложени јаглехидрати и без шеќер помага во стабилизацијата на серотонинот.

Ако секоја менструација ти „зема“ две недели од животот и чувствуваш дека се менуваш во некој кого не го препознаваш – зборувај за тоа. ПМДД не е „твоја вина“, ниту „пречувствителност“. Тоа е стварна болест, а првиот чекор кон излекувањето е нејзиното препознавање.