Дијабетесот може долго да остане незабележан: зошто е важно навреме да се открие

Дијабетесот е меѓу најчестите хронични заболувања во светот, а сепак може долго да остане неоткриен. Првите знаци неретко се поврзуваат со замор, стрес или брзо секојдневие, па посетата на лекар се одложува сè додека не се појават посериозни тегоби. Токму затоа, годинашното одбележување на Светскиот ден на дијабетесот, 14 ноември, ја нагласува важноста на навремената реакција, која може да го промени текот на болеста и да спречи многу компликации.

Според Меѓународната федерација за дијабетес, околу 589 милиони возрасни луѓе во светот живеат со ова заболување. Повеќе од четири од секои десет лица со дијабетес не знаат дека го имаат. Така, голем број луѓе остануваат без навремена дијагноза и без можност навреме да почнат со соодветно лекување и следење на здравствената состојба.

Што е дијабетес и како се развива?

Дијабетес мелитус е хронично метаболичко заболување што се одликува со покачено ниво на гликоза, односно шеќер во крвта. Се јавува кога панкреасот не создава доволно инсулин или кога телото не успева ефикасно да го искористи произведениот инсулин. Овој хормон ѝ овозможува на гликозата од крвта да влезе во клетките, каде што служи како извор на енергија. Постојат повеќе типови дијабетес, а најпознати се тип 1 и тип 2.

Дијабетесот тип 1 е автоимуно заболување при кое имунолошкиот систем ги напаѓа клетките на панкреасот што произведуваат инсулин. Може да се појави и во детството и во возрасната доба, а лицата со овој тип дијабетес мора да примаат инсулин.

Дијабетесот тип 2 е многу почест и обично се развива постепено. Организмот со текот на времето станува помалку чувствителен на инсулин, а панкреасот не може да произведе доволно од овој хормон за да ги задоволи зголемените потреби. Врз ризикот влијаат наследните фактори, возраста, телесната тежина, недоволната физичка активност и други околности. Сепак, болеста може да се јави и кај луѓе што немаат вишок килограми.

Гестацискиот дијабетес се појавува во бременоста и бара посебно следење, бидејќи може да влијае врз здравјето на мајката и врз развојот на бебето.

Кои симптоми не треба да се занемарат?

Дијабетесот тип 2 често останува неоткриен затоа што симптомите се развиваат бавно и не се секогаш доволно изразени за веднаш да се поврзат со нарушено ниво на шеќер во крвта.

Меѓу раните знаци можат да бидат зголемена жед, често мокрење, особено ноќе, необјаснив замор, заматен вид и зголемен глад. Кај некои луѓе се јавуваат и необјасниво слабеење, побавно зараснување на раните, зачестени инфекции или трнење во дланките и стапалата.

Кај дијабетесот тип 1 симптомите честопати се појавуваат ненадејно и можат брзо да се влошат. Затоа треба веднаш да се реагира ако силната жед и честото мокрење се придружени со нагло губење на тежината, мачнина или изразена слабост.

Но, отсуството на симптоми не е гаранција дека шеќерот во крвта е во нормални граници. Кај лицата со зголемен ризик, превентивните прегледи и лабораториските анализи можат да ја откријат болеста уште пред да се појават забележливи тегоби.

Може ли да се спречи дијабетесот?

Светскиот ден на дијабетесот е потсетник дека најнапред треба да се разликуваат типовите на ова заболување. Дијабетесот тип 1 не може да се спречи со поинаква исхрана или со промена на животните навики. Кај тип 2, пак, одредени навики можат значително да го намалат ризикот или да го одложат развојот на болеста.

Важни чекори се урамнотежената исхрана, редовната физичка активност, квалитетниот сон и одржувањето телесна тежина соодветна на индивидуалните потреби на организмот. За тоа не се неопходни строги диети, ниту исфрлање цели групи намирници. Покорисно е да се создаваат навики што можат долгорочно да се одржат: почесто да се избираат зеленчук, интегрални житарки и храна богата со растителни влакна, како и физичка активност во која се ужива.

За луѓето што веќе живеат со дијабетес, редовното мерење на шеќерот во крвта, соодветната терапија и лекарските контроли се клучни за намалување на ризикот од компликации што можат да ги зафатат срцето, крвните садови, бубрезите, очите и нервите.

Раното откривање прави разлика

Пораката на годинашниот Светски ден на дијабетесот е дека информираноста треба да биде проследена со конкретни постапки. Препознавањето на симптомите, разговорот со лекар и навремената проверка на шеќерот во крвта се важни за зачувување на здравјето. Дијабетесот не значи дека треба да се откажете од активен и исполнет живот. Со соодветна терапија, поддршка од здравствените работници и секојдневна грижа за себе, оваа состојба може успешно да се контролира. Почетниот чекор е сигналите на телото да не се припишуваат автоматски на замор или на минливи промени, туку да им се посвети потребното внимание.

Извор: Lepota i Zdravlje