Сакаме да јадеме поквалитетно, редовно да вежбаме, доволно да спиеме, да го држиме стресот под контрола и навреме да забележиме ако нешто не е во ред. Во тоа, само по себе, нема ништо лошо. Напротив, грижата за здравјето е начин да покажеме одговорност кон себе. Но, што се случува кога таа веќе не ни носи сигурност, туку прераснува во здравствена анксиозност? Секојдневно сме опкружени со совети за долговечност, спречување болести и најдобар начин на живот. Затоа лесно можеме да стекнеме впечаток дека нашето здравје зависи од тоа дали секоја одлука ни е правилна. Токму тука е парадоксот: колку повеќе се обидуваме да го контролираме секој ризик, толку позагрижени можеме да станеме.
На тоа се надоврзува и сè поприсутната култура на постојано унапредување на здравјето. На социјалните мрежи гледаме идеализирани секојдневни рутини, прецизно испланирани оброци, утрински ритуали и препораки против стареење. Дури и кога советите поединечно се корисни, сите заедно можат да создадат чувство дека секогаш треба да правиме уште нешто: да спиеме подобро, да јадеме „почисто“, да ја намалиме изложеноста на штетни материи, да ги контролираме хормоните и да го продолжиме животниот век.
Така, здравјето лесно станува проект што нема крај. Наместо навиките да ни го олеснуваат животот, почнуваме да се преиспитуваме дали сме доволно дисциплинирани, дали ја избираме вистинската храна и дали сме пропуштиле некој важен предупредувачки знак. Одговорноста кон себе постепено се претвора во притисок.
Кога здравите навики почнуваат да нè оптоваруваат
Не е проблем што сакаме квалитетно да се храниме, да бидеме физички активни или да одиме на превентивни прегледи. Проблемот се јавува кога чувствуваме дека сето тоа мора да го правиме совршено, без отстапки и без простор за неизвесност. Пропуштен тренинг ни предизвикува вина. Ако изедеме нешто што го сметаме за нездраво, се плашиме дека сме си го загрозиле здравјето. Ако не заспиеме во замисленото идеално време, однапред се грижиме за последиците врз организмот. Дури и одморот може да стане уште една задача што мора правилно да ја исполниме.
Ваквиот однос кон здравјето може да нè оддалечи од вистинските потреби на телото. Наместо да се храниме разновидно, почнуваме да стравуваме од сè повеќе намирници. Наместо да се движиме затоа што тоа ни годи, вежбаме од чувство на обврска. Наместо да закажеме преглед кога постои причина за тоа, непрекинато бараме потврда дека сè е во ред.
Корисно е да се запрашаме: дали оваа навика ми помага да се чувствувам подобро или ја одржувам од страв што би се случило ако ја прескокнам? Одговорот нема да биде ист за секого, но може да ни помогне да препознаеме кога е потребна промена.
Разликата меѓу грижата за здравјето и здравствената анксиозност
За почеток, треба да прифатиме дека не можеме целосно да го контролираме здравјето. Врз него влијаат нашите навики, но и генетиката, средината, животните околности и други фактори врз кои немаме директно влијание. Здравите навики се важни затоа што долгорочно го поддржуваат организмот, а не затоа што гарантираат дека никогаш нема да се разболиме.
Важно е и информациите да ги бараме од проверени извори и од стручни лица, наместо сами да си поставуваме дијагнози врз основа на содржини од интернет. Кога имаме конкретна здравствена дилема, разговорот со лекар е покорисен од повеќечасовното пребарување симптоми. Ако имаме потреба постојано да проверуваме дали сè е во ред, може да помогне постепеното намалување на таквото однесување, со стручна поддршка кога е потребно.
Здравите навики не мора да бидат строги правила
Не е неопходно секоја корисна навика да ја претвориме во непопустливо правило. Можеме да се храниме разновидно без да ги делиме намирниците на совршено добри и целосно забранети. Физичката активност може да ја приспособуваме на енергијата и обврските. Сонот е важен, но една непроспиена ноќ не значи дека сме си го нарушиле здравјето. И одморот е вреден, дури и кога не можеме да го оправдаме со поголема продуктивност или со некаков мерлив резултат.
Ако здравствената анксиозност е упорна и ги нарушува сонот, односите со другите или секојдневните активности, разговорот со психолог или психотерапевт може да помогне. Когнитивно-бихевиоралната терапија е една од опциите што се применуваат при работа со здравствена анксиозност.
Здравјето не треба да ни биде уште еден извор на притисок
Грижата за себе е вредна и кога не е совршено организирана. Не мора да го следиме секој тренд, да го испробаме секој совет или да го отстраниме секој можен ризик од животот. Доволно е да развиваме навики што долгорочно ни користат, редовно да одиме на прегледи според нашите потреби и препораките на лекарот и да оставиме простор за спонтаност. Најважна е рамнотежата: сериозно да го сфаќаме здравјето, но да не дозволиме здравствената анксиозност да ни го диктира животот. Целта на грижата за себе не е секој ден да го поминуваме проверувајќи дали сме направиле сè правилно, туку да имаме повеќе можности да живееме живот што ни годи.
Извор: Lepota i Zdravlje
Учество во игри на среќа е дозволено за лица со 18+ години. Играј одговорно!