5 намирници кои можат да го зголемат кортизолот и стресот: што велат нутриционистите за „тивкиот“ баланс на хормоните во телото

Кортизолот, познат како хормон на стрес, има исклучително важна улога во функционирањето на организмот. Сепак, кога неговото ниво останува покачено за подолг период, може да влијае на расположението, квалитетот на спиење и метаболизмот. Нутриционистите предупредуваат дека некои секојдневни прехранбени навики може значително да допринесат за негово покачување.

Во современиот ритам на живот, стресот е речиси постојан придружник на секојдневието, па разбирањето на начинот на кој нашето тело реагира на надворешни влијанија станува сè поважно. Кортизолот се ослободува кога организмот проценува дека е под притисок или во потенцијално стресна ситуација и претставува природен механизам на одбрана.

Иако често има лоша репутација, кортизолот сам по себе не е штетен. Напротив, тој помага на телото да реагира во захтевни ситуации и одржува рамнотежа на многу физиолошки процеси. Проблемот настанува кога неговото ниво останува покачено подолго време, што може да доведе до нарушување на сонот, зголемена анксиозност, метаболички проблеми и слабеење на имунолошкиот систем.

Освен хроничниот стрес и недостатокот на сон, на нивото на кортизол можат да влијаат и нешта што често ги занемаруваме – начинот на исхрана. Постојат намирници кои, ако се консумираат често, можат да поттикнат процеси во организмот кои стимулираат зголемено лачење на овој хормон.

КОИ СЕ НОРМАЛНИ НИВОА НА КОРТИЗОЛ

Кортизолот природно варира во текот на денот. Неговото ниво обично е највисоко рано наутро, помеѓу 6 и 8 часот, кога помага на телото да се разбуди и активира. Во текот на денот постепено опаѓа за да се подготви организмот вечер за одмор и сон. Просечно, утринските вредности на кортизол се движат меѓу приближно 10 и 20 микрограми по децилитар крв, додека во текот на денот можат да бидат пониски.

Кога вредностите на овој хормон се долго време покачени, може да се јават симптоми како:

• раздразливост
• проблеми со сонот
• зголемена апетит
• насобирање на масни наслаги во пределот на стомакот
• проблеми со варењето
• ослабен имунитет

5 НАМИРНИЦИ КОИ МОЖАТ ДА ГО ПОКАЧАТ КОРТИЗОЛОТ

1. СЛАТКИ И НАМИРНИЦИ БОГАТИ СО ШЕЌЕР
   Прекумерниот внес на шеќер силно влијае на нивото на глукоза во крвта. Кога шеќерот нагло расте, панкреасот лачи инсулин за да го намали. Сепак, наглиот пад што следи организамот може да го доживее како стресна ситуација, што доведува до зголемено лачење на кортизол. На овој начин настанува омажен круг на нагли скокови и падови на шеќер во крвта.
2. КОФЕИН
   Кофеинот е силен стимуланс на централниот нервен систем. Во поголеми количини активира хипоталамус – дел од мозокот кој управува со реакцијата на телото на стрес. Со тоа се покренува цел хормонален ланец кој го вклучува хипофизата и надбубрежните жлезди, а резултат е зголемено лачење на кортизол. Умерената количина кафе обично не е проблем, но претерувањето може да го зголеми чувството на напнатост и стрес.
3. АЛКОХОЛ
   Алкохолот влијае на организмот на повеќе начини. Во текот на неговото разградба настанува супстанца ацеталдехид, која го активира хормонскиот оков на хипоталамус–хипофиза–надбубрежни жлезди. Последица е зголемено лачење на кортизол. Покрај тоа, алкохолот нарушува природните циклуси на сон и може да предизвика ноќни будења и полош квалитет на одмор, што дополнително го влошува стресот.
4. ПРЖЕНА ХРАНА
   Пржените јадења содржат големи количини заситени и транс масти кои можат да го оптоварат метаболизмот. Нивното варење бара поголем напор од организмот, што може да предизвика таканаречен метаболичен стрес. Покрај тоа, ваквата храна често доведува до нагли промени на нивото на шеќер во крвта, што може да достигне зголемено лачење на кортизол.
5. УЛТРА-ПРЕРАБОТЕНА ХРАНА
   Индустриски преработени производи како пакувани грицки, готови оброци и засладени напитоци често содржат високи количества на сол, шеќер, заситени масти и адитиви. Овие состојки може да предизвикаат воспалителни процеси во организмот, кои се поврзани со зголеменото ниво на стрес и кортизол. Дополнителен проблем е што покачениот кортизол може да ја зголемува желбата токму за вакви продукти, создавајќи омажен круг.

КАКО ДА ОДРЖИМЕ ЗДРАВО НИВО НА КОРТИЗОЛ

Рамнотежата на овој хормон не зависи исклучиво од еден фактор, туку од целокупниот начин на живот.

Стручњаците препорачуваат:

• уравнотежена исхрана базирана на природни намирници
• квалитетен и доволно долг сон
• редовна физичка активност
• умерен внес на кофеин и алкохол
• техники за управување со стресот, како што се медитација или опуштачки прошетки

Стабилно ниво на шеќер во крвта, кое се постигнува со исхрана богата со влакна, немрсни протеини и здрави масти, може значително да придонесе за хормоналната рамнотежа.

Кортизолот е природен и важен дел од функционирањето на организмот и не треба да се гледа исклучиво како „лош“ хормон. Сепак, кога неговото ниво останува високо подолго време, може да има сериозен влијание врз физичкото и менталното здравје.

Затоа секојдневните навики – од избор на храна до начинот на кој се носиме со стресот – играат клучна улога во одржувањето на рамнотежата и општото чувство на благосостојба.